Ingrid Haan

Neven en nichten

{Brieven aan mijn broer}

Ha broer,

Ik blijf je maar brieven schrijven, ook al kun je na al die jaren nog steeds niet lezen. Nou ja, dat is dan maar zo. Wat ik wilde vertellen, volgend jaar hebben we een neven- en nichtendag. Van papa’s kant van de familie. Dus dat zijn er tien. Tenminste dat zei ik tegen mama toen ze ernaar vroeg. Bij papa thuis waren ze vroeger met z’n vijven en die hebben allemaal twee kinderen gekregen, dus tien neven en nichten. Ik was even vergeten dat je niet kunt komen. Maar goed, er kunnen misschien wel meer niet komen. De neef die vroeger vlakbij de boerderij woonde, woont inmiddels in Griekenland waar hij vakantievilla’s verhuurt en we hebben ook een neef in Zweden, die schijnt een heel eigen bos te hebben, met dieren erin. Ik weet ook niet of hij komt.
De anderen wonen gewoon hier hoor. Ik weet zeker dat je ze allemaal nog kent. Ik denk de laatste keer dat de neven en nichten bij elkaar waren, was toen opa Bertus nog leefde en oma Barbertje niet meer. Halverwege de jaren negentig denk ik. Opa had ons bij hem thuis in Bellingwolde uitgenodigd en gaf ons allemaal een briefje van honderd gulden. Toen hij jou dat geld gaf, gaf je het direct aan mij om het te bewaren. Weet je nog wat je met dat geld gedaan hebt? Misschien wel ons getrakteerd in de kroeg.
Maar goed, nu zijn we dus nog met negen en is de jongste ook al ouder dan veertig. We zijn getrouwd, een paar gescheiden, hebben een stuk of twintig kinderen gekregen. Waarom vertel ik je al die cijfers en getallen? Dat zegt je helemaal niks. Wat zou je willen weten over onze neven en nichten? Nee, er is niemand boer geworden, dus dat is saai. En wat voor auto’s ze hebben? Ik weet het niet. De meesten heb ik lang niet gezien. Ik hoop gewoon dat we gezellig gaan bijpraten, eten en drinken. Saté, patat, een colaatje, pudding…
Tenminste dat zou jij bestellen, want je zwager en ik zouden je ophalen met de auto, tuurlijk mocht je voorin. En als we dan met z’n allen in het restaurant zouden zitten, zou je in je handen wrijven van plezier, alleen iets korts zeggen als je wat gevraagd werd, af en toe een slok nemen en om je heen kijken met een grote grijns op je gezicht. Zeker weten!

Dikke kus van je zus

Hebbedingstress

M’n nieuwe iPhone lag al een paar dagen donkergroen te shinen op het aanrecht. Ik mocht ‘m van mezelf pas installeren als ik eerst alle foto’s vanaf 2020 netjes had gearchiveerd op de computer. En ik vond dat ik daarna ook nog alle foto’s op m’n oude telefoon één voor één langs moest, met als vraag: Prullenbak of niet? Zodat ik alleen de echt mooie foto’s en herinneringen op de nieuwe zou hebben. En zou kunnen bekijken als, ja wanneer doe je dat eigenlijk?
Zoals dat gaat met foto’s kijken, zak je onmiddellijk weg in het verleden. In plaats van te beginnen bij 1 januari 2020 klikte ik op de map kerst 2010, toen man E echt nog lang geen 50 was, de zoon zeven en de dochter vijf. We waren op La Palma, dat hadden we een jaar eerder moeten annuleren vanwege dat we toen wel andere dingen aan ons hoofd (in mijn geval kaal) hadden. Deze kerst gaan we weer, man E wilde graag eenzelfde wandeling van toen opnieuw doen, maar dan nu zonder mist met uitzicht en ik verheugde mij op lunches met vis en wijn aan de kust. De kinderen hadden er ook zin in en niet alleen omdat het een gratis vakantie ver weg was.
Het vliegen zat ons qua bewustzijn niet in de weg en dat gold ook voor Black Friday. Vandaar mijn iPhone, een groter beeldscherm met tig pixels voor man E en de zoon had een Whoop besteld. Wat? Een Whoop ja. Een fitness tracker die je 24/7 draagt en je dagelijkse activiteit en herstel meet door honderd keer per seconde informatie te verzamelen. Ik kreeg het er helemaal benauwd van. ‘Hij kent me nog niet helemaal’, zei de zoon, ‘maar hij zegt dat ik vannacht negen-en-een-half uur moet slapen.’ Ik bedoel maar.
De dochter was als enige niet echt bezig met Black Friday. Zij focuste zich op sociale psychologie en gala’s. Wat misschien wel hetzelfde is.
Eindelijk had ik me door ikweetniethoeveel foto’s geworsteld en kon ik met de iPhone aan de gang, maar weer stelde ik het uit. De echte aap kwam uit de mouw: mijn angst voor nieuwe dingen. In het algemeen, maar technologische in het bijzonder. Wat als je iets verkeerd instelt? De synchronisatie mislukt? Ik al mijn app geschiedenissen verlies (wat altijd zo is)? Tja, wat als? Wat is daar een goed antwoord op?

Erfgoed

‘Huilende bruiden’ was de prachtige titel van een lijzige documentaire over vervallen herenboerderijen in het Oldambt die ik terugkeek. De voice-over was niet te harden, een zijige stem die deed alsof de boerderijen personen waren. ‘Ik ben een graanpaleis, ik ben een boerenkathedraal.’ Brr. Wat wel mooi was: ‘We worden gebouwd en storten in elkaar.’ Ik krabde voorzichtig aan mijn nieuwe oogleden – herstel, jeuk.
Tot mijn grote genoegen kwamen er twee oud-klasgenoten van de middelbare school in beeld. B was de zesde generatie die op een boerderij, gebouwd in 1824, in Drieborg woonde. Hij zat in een spagaat: slopen mocht niet, want erfgoed, opknappen kon niet, want te duur. Uit wanhoop had ie de gevel van z’n boerderij roze geschilderd. Het zou pas weer wit worden als alles was hersteld.
Klasgenoot W – of zat ie een jaar hoger, ik wist het niet meer – zat bij B aan tafel. Ze hadden het over renovatie, planning, demarkering… ik haakte alweer af. Maar las op de site van Erfvrienden waarvoor W werkte, dat B een nieuwe fundering, hout-, stuc- en metselwerk en nog veel meer zou krijgen. Het laatste shot van de docu was een kwast met witte verf die over de roze gevel streek. Dat leek me hoopvol.
Nog een tijdje bleven mijn gedachten Gronings kleuren. Op de bank in mijn vaders huis waar hij nooit had gewoond en waar ik met diepvrieserwten op de ogen lag, vertelde familie R me dat de plaatselijke drogisterij – daar had ik als kind naast gewoond – na ruim 100 jaar zou sluiten. Drie generaties hadden er gedrogist. Nicht E, ja die van de ingreep, was ook nicht van de drogist en had een oude advertentie in haar praktijk hangen:
Verzekert u tegen griep!
Neem elke dag één tablet Davitamon 10, Halitran capsule,
pure Levertraan, Vitamine C en u kunt er weer tegen.
Vraagt het bij uw drogist in Bellingwolde.
Telefoon 224
Ik kon de neiging om te bellen nog net onderdrukken en klikte maar weer eens op Insta. Daar trof ik een post van ex R, die met z’n band op de middenstip van de Langeleegte in Veendam stond, het stadion waar mijn clubliefde was geboren. Ze hadden daar een videoclip opgenomen, Onderwegens noar Veendam, in december op Spotify, maar hier al een paar regels:
Onze club mout winnen, mor nait te voak
Aans is t net of ik der nait meer bie heur
Het kon mij dan wel ontroeren, het ging mij ook te ver. Ik verfde mijn Groninger gedachten met grote streken over. Met een witroodwitte kwast.

Panda

Over een paar dagen zouden de hechtingen eruit mogen. Daar had ik zin in.
Al met al was ik er nogal naïef ingestapt, in die hele ooglidcorrectie. Ook al was het nicht E die het deed en kwam er geen operatiekamer aan te pas, het was toch een kwestie van snijden-branden-hechten geweest. Op mijn verzoek hadden nicht E en haar assistente K de huid die was weggehaald bewaard. Dat was best veel. Twee reepjes vel lagen op een groen doekje met daaronder twee rode draadjes waarvan ik maar niet meer heb gevraagd wat dat dan waren. Hier stoppen dan ook de kille, klinische woorden.
Het mentale aspect was, zoals viel te verwachten, ingewikkelder. Ik vond het zelf wat overdreven, maar er kwamen toch herinneringen van mijn borstoperatie boven. En tijdens de ingreep vroeg ik mij een paar keer af waar ik geheel en al vrijwillig en totaal overbodig aan begonnen was. Maar goed, alles is altijd een momentopname. Zo ook de rit in de bus en de trein naar Bellingwolde. Nicht E bracht me naar P+R Hoogkerk en dat was alweer maar goed, want ik had moeite met focussen, voelde me suf en was onder de indruk van wat er met me gebeurd was. Ik was blij dat de computerstem in de bus ‘Hoofdstation’ omriep, ik de weg van bus naar trein in Stad al duizend keer had gelopen en familie R me op het station van Winschoten opving.
De eerste dag op de bank koelde ik m’n oogleden elk uur vijf minuten met diepvriesdoperwten. Lang naar een scherm kijken was vermoeiend. Toch bleven mijn ogen hangen op een uitspraak van de nieuwe Amerikaanse minister van Justitie: ‘Waarom zijn de vrouwen die het minste kans maken om zwanger te worden – want, en ik verzin dit niet, dik en lelijk – degenen die zich de meeste zorgen maken over het verliezen van abortusrechten?’
In de dagen die volgden zwol de heleboel onder m’n ogen op en werd het blauwpaarsgeel, maar gelukkig voelde m’n gezicht ook steeds meer als dat van mezelf.
De zoon stuurde een emoji van een panda, de dochter reageerde blij op mijn emoji’s van één oog en twee appels en man E vond het fijn dat ik de hele nacht op m’n rug moest liggen (want veiliger voor de hechtingen). Ook kocht hij 15 aandelen Ajax voor me. Zodat ik in december naar de aandeelhoudersvergadering kon.
Nicht E was meer dan tevreden tijdens de nacontrole en appte me foto’s van ons op de schommel van de galerij waar ze begin jaren zeventig woonde. Zij drie, ik zes jaar oud. Ik zoomde in op m’n oogleden.

Ingreepje

Vandaag zou het gaan gebeuren. Ik had er nogal luchtig over gedaan, over de ooglidcorrectie die mij te wachten stond, maar had toch slecht geslapen. Dat had ook te maken met man E die voor z’n werk in Canada was en terwijl ik sliep, een binnenlandse vlucht van Toronto naar Halifax maakte. Middenin de nacht emojiede hij me Canadese vlag-vliegtuig-Canadese vlag. Drie uur later gevolgd door ‘Veilig geland’.
De operatie zou plaatsvinden in Roden. ‘Roden?’, vroeg sportmaatje G mij na de les. ‘Daar komt de dichteres Vasalis vandaan.’ Vrijwel automatisch lepelde hij een paar mooie regels op van een gedicht over haar dementerende moeder, waaronder: Is het vandaag of gistren, vraagt mijn moeder.
Ik zocht de rest thuis op:
Is het vandaag of gistren, vraagt mijn moeder,
bladstil, gewichtloos drijvend op haar witte bed.
Altijd vandaag, zeg ik. Ze glimlacht vaag
en zegt: zijn we in Roden of Den Haag?
De chirurg zou mijn bloedeigen nicht E zijn. Chirurg was wat overdreven wellicht, huisarts gespecialiseerd in ooglidcorrecties van de bovenste oogleden stond er op haar website.
Ik herinner me dat ik vijftig jaar geleden bij haar ging logeren. Ze woonde met haar ouders en broer in een flat in Stadskanaal, ik was onder de indruk, want nog nooit in een flat geweest. Met ook nog een schommel op de galerij. Dat logeren was ook wat overdreven, want ’s avonds laat moesten mijn ouders me ophalen, omdat ik niet in de flat durfde slapen.
In de aanloop naar de correctie ontving ik per app vaak de emoji van twee verbaasde ogen. Vriendinnen bleken iemand te kennen die het ook had gedaan, hadden zelf plannen in die richting, hadden het al gedaan of vonden het helemaal niks. Ik vond het ook lastig, qua snijden in een gezond lichaam. Geen borstreconstructie hoeven, rondlopen met een dikke oedeemarm en dan wel een wat wakkerdere blik willen. Tja. Uitleggen kon ik het niet goed, het was meer een gevoel. En, ‘tegen emoties valt niet op te lullen’, aldus man E’s nieuwste oneliner. Wat mij nog bracht op de gedachte van een oogbesnijdenis. En toen was het nog maar één stap naar de Volkskrantcolumn van Sylvia Witteman afgelopen maandag, waarin ze de aannemer citeert die bij haar een wasbakje in de wc kwam aanleggen: ‘Onderkant zak is bovenkant bak.’
Ik dwaal af, zullen de zenuwen wel zijn.